Een ATEX-gecertificeerd gereedschap maakt de hele klus nog niet ATEX-veilig
Werken met ATEX-gecertificeerd gereedschap is een belangrijke stap wanneer slijp-, frees- of snijwerkzaamheden moeten worden uitgevoerd in een explosiegevaarlijke omgeving. Maar er bestaat een belangrijk misverstand: zodra het gereedschap ATEX-gecertificeerd is, is niet automatisch de volledige klus ATEX-veilig.
De certificering geldt voor het gereedschap of gereedschapssysteem binnen de omstandigheden en gebruiksvoorwaarden waarvoor het is getest. Veilig werken in een ATEX-zone vraagt daarom altijd om een bredere blik op de werkplek, de toepassing, de gebruikte accessoires én de manier waarop het gereedschap wordt ingezet.
De uitdaging: ATEX-gecertificeerd is niet hetzelfde als een ATEX-veilige klus
Binnen ATEX worden eigenlijk twee verschillende verantwoordelijkheden gecombineerd. ATEX 114 (Richtlijn 2014/34/EU) heeft betrekking op apparatuur en beveiligingssystemen die bedoeld zijn voor gebruik in potentieel explosieve omgevingen. ATEX 153 (Richtlijn 1999/92/EG) richt zich juist op de veiligheid van werknemers en de werkplek.
Dat verschil is belangrijk.
Een gecertificeerd gereedschap is ontwikkeld en getest om binnen het bedoelde gebruik geen ongewenste ontstekingsbron te vormen. Maar tijdens een daadwerkelijke onderhoudsklus spelen veel meer factoren een rol. Denk bijvoorbeeld aan:
- De ATEX-zone en het type explosieve atmosfeer
- Het materiaal dat wordt bewerkt
- De combinatie van machine, frees of slijpschijf en accessoires
- De staat en het onderhoud van het gereedschap
- Luchtdruk, toerental en eventuele koeling
- Slangen, verbindingen en aarding
- Andere werkzaamheden of ontstekingsbronnen in de directe omgeving
- De instructie, training en werkwijze van de operator
ATEX 153 vereist dan ook dat explosierisico’s als geheel worden beoordeeld. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het gebruikte materieel, maar ook naar mogelijke ontstekingsbronnen, stoffen, processen en de wisselwerking daartussen.
De oplossing: kijk naar het complete systeem
De juiste vraag is daarom niet alleen:
“Is dit gereedschap ATEX-gecertificeerd?”
Maar vooral:
“Gebruiken we het complete systeem binnen de voorwaarden waarvoor het veilig is bevonden?”
Bij gecertificeerde slijp- en snijoplossingen horen gebruiksvoorwaarden. Een andere machine, een verkeerd toerental, een ongeschikte luchtslang of toepassing op een materiaal waarvoor het systeem niet is beoordeeld, kan betekenen dat u buiten de gecertificeerde configuratie werkt.
Controleer daarom vóór aanvang van de werkzaamheden onder andere of de zone en toepassing overeenkomen met de productdocumentatie, of de juiste combinaties van gereedschappen en accessoires worden gebruikt en of alle voorgeschreven instellingen en veiligheidsmaatregelen worden gevolgd.
Daarnaast blijven de procedures op locatie leidend. ATEX-gecertificeerd cold work gereedschap kan bijvoorbeeld voorkomen dat de werkzaamheden als conventioneel heet werk moeten worden uitgevoerd. Dat betekent echter niet automatisch dat er helemaal geen werkvergunning, risicoanalyse of aanvullende instructie nodig is. Wanneer het explosieveiligheidsdocument dit vereist, schrijft ATEX 153 juist schriftelijke instructies en een permit-to-work-systeem voor.
Een concreet voorbeeld: de ATEX-certificering van Allmet Safety Tools
Hoe belangrijk die gebruiksvoorwaarden zijn, is goed te zien in het actuele DNV Type Examination Certificate voor de slijpgereedschappen van Safety Tools Allmet.
Het certificaat heeft betrekking op een modulair systeem bestaande uit wolfraamcarbide frezen, een slijpschijf en pneumatisch aangedreven haakse en rechte slijpmachines. In hetzelfde certificaat worden specifieke voorwaarden voor veilig gebruik vastgelegd.
Zo moet de pneumatische machine worden geaard via een geleidende of dissipatieve luchtslang, geldt een maximale luchtdruk van 6,3 bar en zijn voor bepaalde frezen specifieke combinaties met machines en maximale toerentallen voorgeschreven. Ook staat beschreven voor welke materialen de gecertificeerde slijpgereedschappen zijn beoordeeld.
Dat is geen beperking van de certificering. Het is juist wat een goede certificering waardevol maakt: duidelijk vastleggen hoe het gereedschap veilig moet worden toegepast.
Een ATEX-certificaat is dus geen vrijbrief voor iedere toepassing. Het is de basis voor veilig gebruik binnen duidelijk vastgelegde voorwaarden.
Wat betekent dit voor uw onderhoudswerkzaamheden?
ATEX-gecertificeerd gereedschap blijft een essentieel onderdeel van veilig onderhoud in explosiegevaarlijke omgevingen. Zeker wanneer traditionele slijp- en snijmethoden vonken, hoge temperaturen of andere ontstekingsrisico’s kunnen veroorzaken.
Maar de grootste veiligheidswinst ontstaat wanneer het gereedschap onderdeel is van een complete werkmethode.
Dat betekent: het juiste gereedschap voor de juiste ATEX-zone, toegepast op het juiste materiaal, met de voorgeschreven accessoires en instellingen én door operators die weten hoe het systeem moet worden gebruikt.
Daarom kijken we bij Allmet Safety Tools niet alleen naar welk gereedschap u nodig heeft. We denken graag mee over de toepassing, de configuratie en de praktische inzet op locatie. Tijdens onze trainingen en live demo’s laten we bovendien zien hoe de gereedschappen correct en efficiënt worden gebruikt.
Want veilig werken in een ATEX-zone begint niet bij één certificaat.
Het begint bij het begrijpen en beheersen van de volledige toepassing.
